اجتماع ومعاشرت
احسان وتصوف
احوال وکوائف دارالعلوم ديوبند
اخلاق وآداب
ادارتی مضامین
اردو ادب
اسلامی تہذیب وتمدن
اسوہٴ نبی اکرم صلی اللہ علیہ وسلم
ایمانیات وعقائد
تاریخ اسلامی
تاریخ و سوانح
تاریخ ہند
تبصرہ وتعارف کتب
تعلیم وتربیت
حالات حاضرہ
حج و قربانی
حدیث واصول حدیث
حقوق ومعاملات
دعوت و تبلیغ
رد قادیانیت وتحفظ ختم نبوت
رسوم وبدعات
سیرت پاک صلی اللہ علیہ وسلم
شخصیات اور سوانحی خاکے
علوم و فنون
عیسائیت ویہودیت
غیر مقلدیت ولامذہبیت
فقہ واصول فقہ
فقہی احکام ومسائل
قرآنیات وعلوم القرآن
متفرقات
مدارس ومراکز اسلامیہ
مغربی تہذیب وسامراج
منظومات
میڈیا / ذرائع ابلاغ
بابری مسجد تاریخ کے مختلف مراحل میں
: مولانا حبیب الرحمن قاسمی اعظمی
: ماہنامہ دارالعلوم ديوبند
اهنامه دارالعلوم ، شماره 9-10 ، جلد: 94 رمضان - ذيقعده 1431 ھ مطابق ستمبر - اكتوبر 2010 ء
: | ادارتی مضامین | | تاریخ اسلامی | | تاریخ ہند | | اسلامی تہذیب وتمدن |

ی ی

 

ی ی ی

﴿۱

ی ی ی یی یی

ی ی ی ی ѓ ی Ϫ ǘ یی ی ۹۳۵ /۱۵۲۸ ی ی ی ʪی ی ی ی ʪی ی ی ی ی Ә ʪ ی ی ʪی ی ǚ Š ی Ә ʪ۔

یی јی ی ی یی ی ی ʪ ی ی ی ʪǡ ی ی ی ی ی ی ی ᘪ ʪǡ ی ی ی ی ی ʪ۔

ǘ ی

ی ی ی

ǟ یی ی

ی ی

Ÿ ی ی ی ی ی

ی ی ی ی

ی ǟ ϐی

ی ی ی ی ی ی

ی ی ی ی۔

Ț ی ی ی ʪǡ ۲۷/э ۱۹۳۴ Ęی ǘ с یǐی ʪǡ ی ی ی ʪی ی ی Ȫی NJ ʪ ی ǟ ییѓ ی ی ی ی ǘ ی ی ̐ یǡ ی ی ی ی ی ی ʪی ی Ȫی ی ی۔

ی ی ʪ۔

ی ی

ǘ ی یǟ ی ǟ ی ی

ی ی یǟ ی ی

ی ی ʪ۔

ی ǟ ǟ

ی ٴ ی ی ǟ ی ǟ

ی ی ی ǟ ی ی ǟ

ی ی ی ی ی ی یی ۱۸۵۸ ۱۸۷۰ ʘ ی ѓ ʪ ۱۸۷۰ ۱۹۰۰ ی یی ی ی یϓ ی ۱۹۰۱ ۱۹۳۰ ی ی ی Ӂ ی ۱۹۳۰ ۱۹۴۹ ی ی ʘ ی ی ی ی ʪ۔

ی ی ی NJ ی ʪ Ϫ ی ی Ț ی ی ی ی ی ʪی ی ی Ȫی ی ی ی ğ Ȫ ǁ Ϫی ی ǁی ی ۹۳۵/ ۱۵۲۸ ۱۳۶۹ / ۱۹۴۹ ʘ ی ی ی ی ی یی ی ی ی Ә ʪ ی ǁی ی ʪ۔

﴿۲

ϡ ی

ی ی ی ی ی Ϫی ی ʪ یǟ ی ی ی ی ʪ ʪ ۱۸۵۵/ ۱۲۷۲ ی ی ی یǟ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǡ ی ی ی یǟ ǁی یی ͘ یǟ ی ی ی ی ϡ ѡ ʪ ی ی ی ی ی ی ۱۸۵۵/ ۱۲۷۲ ی Ϫی یی ی ی ی ی ی Ϫی ی ѓ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی۔

ی ʪ ی ی ی ی ی ی Ϫӊ ی Ә ی ̐ ی ƍ ی ی ʪ ی ی ی ی ǁ ی ğ ǘی ʪ染 ی ی ی ی ǟ ی ی ʪǡ ی ی ی ٴی ʪǡ ǁ ی ی ی ی ی ʪ ی ی ̐ یی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ۲۱/݊ ی ۱۷/ ݊ ی ̐ یی ی ی ǁNJ Ȫی یǐیǡ ی ی یǐی ی ʪ ʪ Ȫی ʪ ی ی ی ی ǚ ی ی ی ی ی Ϫی ی ی ی یǟ  ی Ȑیǟ ۔

̪ ی

یǟ ی ی

۱۸۵۷ ی ğ ی ی ی ی ی Ȑ یǡ ی ی ی ی ͘ ی Ϫی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ʪ ی ی ğ ی ی ی ی یی ی ی ی ی  Ȫ ی ʪی ی ی ی ی ǡ ی ی ی ʪ ی ی ኘǘ ی یی ی ʪ ی ی ی ی ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ğ ǘی ی ј ی یٰ ی ی ʪ Ȫی ی ی ی ی Ȋ ی ی ی ǘ ی ی ی ی Ϫی ی ѓ ی۔

﴿۳

ی ǘ

۴۹/۱۹۴۸ ی ی  ی ʪǡ ی ی ی ی ʪی ۲۲۲۳/ ۱۹۴۹ ی یی ی ی Ȫ ӓ ǁ ی ʪ ی ی ی ی ј ی یی ӊ ϓ ʪ ی ی съ ی۔

Ȫ ӡ NJ ی ʪǁ () ј ǁǘ ی ۔ ی ی ۔

съ ی ǘ ی ӊی ӊی ۱۴۵ یǟ ј ی ی یی ی ی یǡ ی یی ی ی ǁ ǁ یٰ ی ی ӊی ӊی ی ی ی ј ی ی ی ی ی ی ʪی ی ی ی ی ی ј ۔ یϪی ی ʪی ӊ ی съ ی ی ی ی ی ی ǡ ی ی ی ی یی ی ی ی یی ییٰ Ȫ ᘪ ی ی Ȫی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǡ ی ی ی ی ی ی ی ی یǐی ی ی ј ی یǟ ј ی ی ʘ ј ʪ ی ۔

یی ی

ʪ ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ǐ ی ی ی ی ǐ ی ی ی ی ی ی Ȫی ی Ә ی۔ ی ی۔

۱۶/ی ۱۹۵۰ 䐪 ی ی ϡ ی ޡ ی ی Ǎ یڡ ی ی ӊی ӊی ј сی ъی ǘ ی یٰ ی ʪ یǟ NJ ی ͘ ی ј ی ٰ ј ј ğ ی NJ ی ی ی یی ۱۹/ی ۱۹۵۰ ی ͘ ی ی ی ی ۱۳/э ۱۹۵۱ ی ی ǘ Ȫ ی یی ǁی ی ی ی ۔ ی ی ͘ ی ی ی ی  ی۔

یٴ И ی ی ی ی ی 䐪 ی ۱۹۵۰ یٰ ی ی ی ᘪ ʪ

ی ی ی ی ی ğ ی ی ۔

ی ی ی ی ی ۱۹۵۰ ی ʪ ی Ȫی ی ϓ ی ی И ۱۹۶۱ ی ی ی ی ی ǘǚ ی ی ی یی ی я ی Ȫی ی ی ʪ ی ی ی ی ۱۵۲۸ ی ٰ ی ی ǁ ی ی ی ی ی ی ۔

ی ۳۵/ ی ʘ ی ی .... ی ٴ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ییǟ ی ی ی ی ʪ э یǐیǡ ʪ я ی یǡ ی ی یی ی یی ̐ ی ی ی ی ی ی یǐیǡ ی ی ی Ɓ یǐیǡ ی ی ی ی یǐی Ϙ ʪ Ȫی ی یǐی یی ی Ȫ ̪ ی ی ی ی ییǟ ۱۹۶۷ ۱۹۸۶ یی ی ی ی یѡ ی ی یی Ԙ ʘ ی۔

﴿۴

ی

ی ی ی یی

ی ʘ ی ʪ ی ъ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǡ ی ی Ȫی ی ʪǡ ی ی ۲۵/ی ۱۹۸۶ ی ی ی ی ی Ȫی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ی

ʪ ی NJ ی ی ی ͘ Ȫی ی ǘ ی ی ی ј Әی۔

ی ی ی ی ъ ی ی ی ی ی ی ӘǓ ی ӊ ی ӊј ی ی ۳۰/ی ۱۹۸۶ ǁی ی ی ӊј ی ی ۱۹۸۶ ی ی ی ی ی ی ی ی NJ ی ی ی ی ی ј ی ی ی ی я ј ی ی ۔

ی ی ی ی ی ۵/ ̘ ۱۹/ ی یǐی ۱۹۵۰ ی ͘ ی ی ی ی ʪ ǟ ʪ NJ ی ی ǘ ی ی یی Ț ی ǘ ی Ǎی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ԙ یی ی ی ی ی ی یǐی ی ی ی یǐیǡ ی ӡ ی ی јی ی ǘ یی یǡ ی ی ی ی ی ی ͘ ییٰ сی ی јی ی ی ʪǡ ی ی ی ی ʪی۔

Ȫی یی ی یی ی ی Ϫیǟ ǚ ی ی Әی ʪی۔

﴿۵

јј Әی ̐ ѐیǟ

ی ǁNJ ی ی ی  Țǘ ј ی ̐ ی ی ی ی ی ͘ ی یی ی ی ی ǡ ی 䐪 Ϫی ی ی ی ی ۹/ ۱۹۸۹ ی ( ی) ǡ ی ی یی ъی ی ی ی ğ ی ی ی یǐی ۳۰/ ۱۹۸۹ ی ǁ ی Ȫ ǘ ğ ی ی ی (ی) Ȫی ǁ ی یʪ ǘی (۹/) ی ی یی Ϫی ی ی ی ی ی ی ی ی یی ǁ ǁ ğ ğ یی ی ی ی ͘ی ǁی ی ی ی یی ͘ ی ی ی یی ۹/ ی ʪ ی ی ی  ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǘ ʘ ی ی یǡ ی ̐ ی ی ی ی ی ی ی Ȫی ͘ ی یی ی ی ی ۲۳/ ۱۹۹۰ ی ی ی ی ی  Ț ی ǐ ǘ ʘ ی ̐ ̐ ی ğ ğ ی ی ی ی ۳۰/ǘ ی ̐ ی ی ی ی ی ѡ ی یӡ ی ی یϡ ی ъیǟ ی ی ی Ȫی ъی یی ʪ Ϫی ʘ ی ʪ ی ی ʪ ی ی ی ی یی ی ی ی ی Ț ѡ NJ Ϫی ی یی ی ی  Ȫ NJی ی ͘ ی ی ی ی ǁ ی ی ی ǁی ǁی ȍ ی ݘ ی ی ی ی ی ʘ  с Ȫی ی ی ۳۰/ǘ ۱۹۹۰ Ϫی ی ی ǁی یی ی Ȫی ی ی ی Ȫی یǡ ییٰ یی ی ی ی ǁ ی یی Әی ی ی ییٰ 䐪 ی ی ی ǁی ی ی ȍی ی ی ی ј ی Ȫ ی Ϫی ی ǘ ی ی ی ǘ ǁ ǡ ی ی ی с ی ی ی䘚 ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی 䐪 Ȫ́ ǘ ͘ ی ʪی ǁ ȍ ی یی ی ی ی ی ی یٴ ȍ Әǡ ی  ʪ Ȫی Ȫ ی۔

ی ی 䐪 ј ی Ȫی ǁ ͘ ی ی ی ی ی ی ъی ( ی ی ј ی ј ʪ ی ی Ȫی ی ی ʪی) ی ی یǡ ی یی ی ی ی ʐ ǡ یی ǁ ǁ یٰ ی یی Ȫی ʐ ی Ȫی ی ʪ ی ͘ ی ی ی ی ی ی ی 䐪 ی یјϐی یی ی Ȫ́ ی ͘ ی ј ی ی ی ی ی ی ی ͘ ی۔

﴿۶

ی ی ǘ

Ȫی ъی ǁی ی ی ی ی ی ی یی ʪی ی ی یی ʪی ی ی ی ͘ ʪی ی Әی ʪی Ȫ́ی ی یٰ ی 䐪 ی ی ی ی ʪ ǁ ی ʪ Ϫی ی ی ی ی ی ٰ ی یی ی ی ی 䐪 ͘ ј ی ی јی ی ی ی ی ǁی ی ی یǡ ی یǡ ͘ ی ʪ ی ی ی ʪ ی یǡ Ș ی ъ Ӂی ъ ͘ ʪ ̐ ی ی ی ی ی ʘ ی ی ی ی یی јی ј ی јی ͘ ʘ ی ٴ ј ی ی ʘ ی ǁ ی ʘی ی۔

ی ی ی یی ی ǘ ی ͘ ی ی ی ی ʪ Ǎ یǘ ی ی ی ی ۶/ ۱۹۹۱ ی ی ی ی ی ʪی ی یǡ ی ی ی یی ј ی ی۔ Ȫ́ یی ی ی ی ی Ϫی ی ی ی ی ی ی۔

یی ی یٰ ی 䐪 јی ͘ ی ی یǘ ی ی ی јی ͘ ͘ ی ی ی ی јی ی ی ی ی یǐی ی ی Ȫی ی ی ͘ ی ی ј Ǎی ی ی Ȫی Ϫی ی ی ی ی ی ی ј یǡ ј ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪی Ȫ ی ی Ȫی ی ی ۔

ی ۶/ ی ǘ ی ی یی 䐪 یѡ Ȫی ی ǘ ی ی Ϫی ی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی Ϫ ی ی ی ی ʘ ی یǟ ʘ ٴ ی ی یǐی۔

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یǐیǡ ۲۲/۲۳/ ۱۹۴۹ ی ی ی ی ʪی ۶/ ۱۹۹۱ ی ی ی ی ʘی ی۔

ی یٰ ی 䐪 捘 ʪ ͘ ی ی ј ی یǡ ی ۳۸ ʘ Ϫی ی ی Ϫی ی ی ی Ȫی ی ی ǁ ی ی یǡ Ϫی ی яǡ ی ی ی ی ̐ ی ǘ ی ی ی NJ Ȫی ی ی Ȫ ǁی Ȫی ی јی ј ی јی ی ی с ی ʘ یǐی۔

ی ی ی ʪ ی ǘی ی ی NJ ی ی ی Ȫی ی ی ͘ ی ی ی ی ی  ی ی یǐیǡ ی ی ی ی یی ی ی ی یğ ٴ ی ğ ی ǘ ی ی ی ی ی ی ъی ی ͘ ی ی ی ی ی ی یǟ ی ی ǘ ی ʘ Ȫی ۔

̪ ی

ی ی ğ ی

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ǡ ی Ȫی ی ی ی ی ی ی Ȫی ی ʪ ی ی یی ی ʪ ǘ ی ی ǘ ی ی ی ی ی یی ی ی ϐی ی ͘ Ϫ یی ی ی ی ی Ȫѐی ǘ یی ی ǡ ی ی ی ͘ ی ی Әی ی ی ی јی ǁ  Ϫ ی ۔

͘ Ԙ ی ی ی یٴ ی Ȫی яی ی Ȫی ی ی ۔ یی ی ی ی ǁ یی ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی ی ی ژی ی ǁ ی ی یǐ ی ᘪ ی:

ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ͘ ی ی ی ی ی š Ȫی ی ی ی ی ̐ ی Әی ی ی ی یی ϐی Țی ی ۔

ی ی ̪ ی ی Ǎی ی ی ǁ ی ی 䘪ی ی ی ی Ӎ 䘪ی ی ی ی ی ی 䘪ی ی ی ی ی Ǔ яѓ ی ی یی ی̏ی Ә ی ی ͘ Ȫی ی ی Ȫی ی ی ی̏ی ی ۔

﴿۷

ی ی ی ی ǟ Ȫی ۳۰/ ۲۰۱۰ ی۔ یی ی ϡ ʪ ی ی ۶۰ ی ی ъ ی ی ی۔ ی. . ی ی ی ی ی Әیی ی ی ی ی ی Ә۔ ی ی ی Ә ی Ȫی ی ی Ȫی ǡ ݡ ی Țی ی ی Ȫ ی ъی ی ی ی ۔

ی ی ی ی یی ی ی ј ی ی 䐪 ی ی یی ی ی ʪ ی ی ی ی ٰ ی ʪ ǟ ی ی ǡ ی ی Ϫ ی ۔

ی ъی ی ی ییѡ ی ییی ј ǘ ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ۔ ( ی ی ۳/ǘ ۲۰۱۰)

ǁی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ј ی ǁی ی ی ی ی ی ۔   ی ی۔

ی ی ی یی ی ی ی ی ی ʪی ی ی ј ی ی یی Ȫی ی ͘ ی ʪ ی Ә ی ی ی ی ی Ș ی ͘ ǟ ی ϡ ی ی 柡 柡 ی ی ی ی ی ی NJ ی ی یی ی ʪ ی ̪ ی ۔

Ș ی. . ی ی ی ی یی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ی ی ی ی ی ۔

یی ی ی ی ی ی ییǟ ی ی ی ی ی Ȫی ی ј ی ی ی ʪ Ȫ ی ʪ ی یی Ϫǁѡ ی یѡ ǡ ی ی ی یی ی ǘی ǿ ٴی ی ی Ϫӊ ğ Ϫ ی ј ی۔ (ی Ԋ ٴ ی یی Ϫ ی ʪی)

ی Ϫیǘ Ȫی ی ی ȍ ی ی ی Ϫӊ ی ی ی ( ) ۶۳۰/ ی ی ی ی ʪ ی یǟ ی یјی ʪی ی ی ǁ ی ی ی ی ی ی ی ی ی یی ј یی ی ی ی 捘 ǁ ی ی ی ی ی ی ᘪ ی یǟ Ϫی Ǔ یǟ ی И ی یǟ (Ϫی ی) ی ی (ی) ی ی ی ی Ϫی ی Ϫ ی یǓ

یی ی ی ی ی ی ی ی یی ی Ϫی Ϫ ی ی ʪ ی ی ی ی Ǎی ( Šی ی ی ی ی ی ) Ϫ ی ی ی с ی Ϫӊ ی Ә ی ی ی ی Ϫ Ț Ț ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی یǐیǡ ی ی Ϫی ی ی Ȫی ی (ی ۱۲۹۹) ی ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ی یی یǡ ی ʪ ی Ȫی ی Ә ی ی ̪ ̪ ی ی ی ϡ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ʪ ی ʡ ʪğ ی ی ی ی Ә ی ی ʪ ی ی ی ی ی ی Ț ی ی ی یی ی ی ی  ی ی ʪğ ی Ȫی ᘪ ی

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی 柡 Ϫ ㊪柡 یی ی ی ی ъ ی ی ی ی ی۔ (Ԋی ǡ ۲/ǘ ۲۰۱۰)

ی ی ی ی ʪی یی ی ٰ ی ی ʪ ی ی ی ی ǐ ی ی ъ ی ǘیی ی ʪğ ی ی ی ی ی ی ʪ Ϫ ǡ ی ی ی یǟ ی ϡ ی ی ی

ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ݡ ʘ یی ی ǘی ی ی ی ی ی ی یی ی Ȫی ی ی ی Ӂی ъ ی ی ی ی ʪğ ی ی ی ی ی ۔

ی ǁ ی ی ی ی ی ی یی ی ی ی ٰ ی ی ی ی Țی ی Ә ی ی ی ی ъ ی ј ǁ ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی ϐی یی ی ی ͘  ̪ی۔

ǐэ ی ی ی

ی ͘ ǟ ٰ

---------------------------

9-10 : 94 - 1431 - 2010